Jak wynaleziono pasy przemysłowe? Rys historyczny


Pasy napędowe są nieodłącznym elementem różnego rodzaju maszyn przemysłowych i silników. Stanowią część układów, które osiągają na tyle wysokie moce, że dla naszych dziadków i pradziadków wydawały się niemożliwe. Jak to się stało, że pracę wielu ludzi zamieniono na silniki i jaką w tym rolę odegrały pasy?

Od pracy rąk ludzkich do silnika parowego

Na przestrzeni dziejów większość prac człowiek wykonywał ręcznie lub przy pomocy zwierząt. Pierwsze prymitywne napędy działały za pomocą żywiołów. Były to np. koła wodne czy wiatraki. Każdy wiek rozwijał technologię, a to zwiększało zapotrzebowanie na energię. Poprzez maszynę atmosferyczną Papina i silnik parowy Newcomena, w XVIII wieku doszło do opatentowania maszyny parowej Jamesa Watta, której zasady działania w niewiele zmienionej postaci przetrwały do czasów dzisiejszych. Proste, drewniane mechanizmy zmieniały się w coraz bardziej skomplikowane metalowe konstrukcje, w których korzystano z pasów. Doskonałym przykładem jest lokomobila, czyli przewoźny zespół napędowy składający się z kotła parowego, maszyny parowej i urządzenia transmisyjnego będącego często kołem pasowym. Napędzały one małe zakłady, pompy, maszyny rolnicze w folwarkach itd. Najdoskonalszą formę silniki parowe osiągnęły na początku XX wieku, gdy turbiny parowe napędzały generatory prądu elektrycznego o dużej mocy.

Rola pasów przemysłowych we współczesnych silnikach

Z czasem pojawiły się wydajniejsze silniki elektryczne i spalinowe, które często wykorzystywały koła pasowe. Początkowo pojedyncze, przenośne silniki napędzały działanie kilku maszyn jednocześnie. Było to powszechne rozwiązanie stosowane w zakładach, jak i w gospodarstwach rolnych. Globalizacja i rozwój technologii napędzały światową gospodarkę poprzez rozbudowę zakładów i produkcję coraz bardziej zaawansowanych maszyn produkcyjnych. Tradycyjne pasy transmisyjne zaczęły być produkowane z nowych materiałów. Do produkcji pasów płaskich obecnie używa się:

  • poliuretan,
  • poliester,
  • kevlar,
  • polichloropen,
  • bawełnę,
  • naturalną gumę,
  • silikon,
  • materiały typu NBR.

Wykorzystuje się je do przenoszenia mocy w napędach zwykłych i stycznych. Przeważnie są to pasy jednostronnego działania. We współczesnym przemyśle stosuje się wiele innych rodzajów pasów. Pasy zębate do przekładni pasowych wykonuje się poliuretanu lub gumy. Dzięki dokładności ich wykonania możliwa jest synchronizacja przenoszonego napędu. W przekładni pasowej klinowej stosuje się pasy klinowe, które charakteryzują się trapezowym przekrojem. Rozwój technologii i popularyzacja nieznanych wcześniej materiałów wpłynęła także na uwarunkowania prawne dotyczące bezpieczeństwa. Części do układów napędowych powinny być produkowane obowiązujących norm. Dzięki nim producenci mogą sprzedawać swoje towary także w innych krajach, a nabywcy nie muszą obawiać się o pogorszenie standardów pracy lub bezpieczeństwa.